Celtic House

W rekonstrukcji domu celtyckiego w Ligist pokazano warunki życia Celtów, którzy osiedlili się na Dietenbergu.

Celtowie osiedlili się w Europie Środkowej i Zachodniej od VI wieku przed naszą erą – od Francji i Szwajcarii, przez Niemcy Środkowe i Austrię, aż po Słowację. Z Ligist można było zobaczyć w tym czasie znaczące osady w Hallein (na Dürrnbergu) i Hallstatt. Ze względu na liczne znaleziska odkryte w tym regionie, wczesną epokę żelaza nazywa się również okresem Hallstatt.

Z map przeglądowych na prawej stronie wynika, że zachodni Celtowie podjęli w 387 roku przed naszą erą wyprawę do Rzymu, zajęli miasto i je splądrowali. Podczas kolejnej wyprawy Celtowie dotarli aż do Grecji, osiągając w około 279 roku przed naszą erą sanktuarium w Delfach.

W Grecji poznali również monety z wizerunkiem Filipa II Macedońskiego – ojca Aleksandra Wielkiego – które stały się wzorem dla różnych celtyckich monet. Tylko około 500 metrów od „Domu Celtyckiego” znaleziono monetę srebrną. Na awersie przedstawia ona wizerunek Filipa II z wieńcem laurowym, a na rewersie konia. (Zdjęcie tablicy informacyjnej, środek) Ponadto z naszego regionu pochodzi celtycka „tęczowa moneta” (moneta złota) oraz z Södingbergu mała moneta srebrna z przedstawieniem konia.

Dlaczego w Ligist stoi „DOM CELTYCKI”? Celtowie osiedlają Styrię

W ramach swojego rozszerzenia na południowy wschód Celtowie dotarli także do dzisiejszej Styrii i założyli osady na wysokości, takie jak na Kulmie koło Weiz, Stradnerkogel, Wildonerberg, a także tutaj na Dietenbergu. Osady na wysokości można było łatwiej bronić – z góry na dół. (Zobacz mapę rozmieszczenia Styrii, prawa ściana, pierwsza tablica.) 

Okres od 450 roku przed naszą erą do narodzin Chrystusa jest nazywany – według znaczącego miejsca odkryć nad Jeziorem Neuchâtel w zachodniej Szwajcarii – okresem La Tène (znany również jako młodsza epoka żelaza).  

Dla regionu Alp Wschodnich ta epoka przynosi pierwsze pisemne źródła dzięki wzmiankom o celtyckiej ludności oraz królestwie Norik w tekstach antycznych autorów. Dodatkowo, wprowadzenie koła garncarskiego radykalnie zmieniło produkcję ceramiki, a cenione żelazo norickie świadczy o wysokim poziomie technicznej wiedzy Celtów.

O budowie domów

Jedna z tablic informacyjnych, usytuowana na planie domu, który został odsłonięty podczas badań archeologicznych w latach 1976/77 przez Uniwersalne Muzeum Joanneum, informuje o istnieniu tutaj osady celtyckiej następująco: „Na dobrze zachowanych, wykutych w skale tarasach osadniczych na północnym zboczu Dietenbergu znajdowało się kilka celtyckich domów. Wybrukowane ścieżki łączyły je ze sobą. Fundamenty składały się z murów oporowych, które z zewnątrz otaczały podniesione kamienie. Ściany były z budownictwa szeregowego pokrytego gliną, a dachy z trzciny lub słomy, a podłoga z ubitej gliny.

Podwórka z budynkami mieszkalnymi i gospodarczymi tworzyły luźne grupy wioski, która istniała od III do I wieku przed naszą erą. Widziane tutaj fundamenty pochodzą z domu mieszkalnego, który został zbudowany w I wieku przed naszą erą o powierzchni osiem na dwanaście metrów.”

O życiu codziennym

Hodowano kozy, owce, świnie, bydło i konie. Uprawiano pszenicę, jęczmień, boby i inne rośliny. Różne zwierzęta i produkty można było wymieniać z Celtami w rejonie Alp Centralnych na żelazo lub sól. Sól była bardzo pożądana jako środek konserwujący mięso.

Obrazki po prawej stronie (środek domu) pokazują dostępne narzędzia. Sierpy, piły, młotki, wiertła, noże, kilofy, nożyce do owiec, sierpy, kosy oraz łopaty są dzisiaj używane prawie bez zmian.

W użyciu znajdował się również krosno, gdzie przede wszystkim przetwarzano wełnę owczą na tkaniny.

U Celtów używano także monet złotych i srebrnych. Takie odnaleziono zarówno na Dietenbergu, jak i w Södingbergu.

W Södingbergu badania archeologiczne i wykopaliska w latach 1996-97 oraz 2007-08 również dostarczyły dowodów na istnienie osady z okresu środkowo- do późnego okresu La Tène (II i I wieku przed naszą erą). Osada składająca się z prostych domów z drewna była otoczona podwójnym rowem okrężnym, prawdopodobnie z powodów obronnych.  

O pochówku Celtów

Celtowie mieli zorganizowany świat bogów i wierzyli w życie po śmierci. Aby zmarli byli w zaświatach rozpoznawalni w swoim społecznym statusie – i mogli w nim trwać – kobiety pochowano z ich biżuterią, a mężczyzn z biżuterią i bronią, taką jak np. miecz, włócznia, tarcza, hełm, nóż itd. Dodatkowo, zmarłym towarzyszyły jedzenie i napoje na drogę do zaświatów. W bardzo bogato wyposażonych grobach książęcych znaleziono obok złotej biżuterii i innych cennych przedmiotów także wozy i konie. Niestety, cmentarz przynależący do osady celtyckiej na Dietenbergu jeszcze nie został znaleziony. W bliskiej okolicy znane są jednak kurhanowe groby z czasów rzymskich.

Celtowskie imiona, ubrania, biżuteria i fryzury celtyckich kobiet są nam znane, m.in. dzięki kamieniom rzymskim. Szczególne znaczenie dla naszego regionu mają tu zachowane kamienie nagrobne z okresu rzymskiego w murach kościołów parafialnych w Stallhofen, Piber i Geistthal.

Tekst: Prof. Mag. et Dr.phil. Ernst Lasnik

PS: Dom Celtycki oraz Pradawny Szlak Turystyczny na Dietenbergu zostały założone w 1988 roku przez Stowarzyszenie Turystyki i Działań Upiększających Ligist – Krottendorf. W latach 2015/16 przeprowadzono nową pokrycie i renowację Domu Celtyckiego.